امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

درس فقه آيت الله گنجي

جلسه ي هفتاد و ششم

92/11/13

موضوع :: ترتیب بین  یمین و یسار
زمان حجم دانلود پخش
00:50:40 09.05 MB دانلود

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

بسم الله الرحمن الرحیم خلاصه بحث سابق: بحث در این فرع بود که آیا ترتیب بین یمین و یسار لازم است یا لازم نیست؟ کسی توهم نکند که مهم نیست وقتی انسان بدنش را می شوید ترتیب را هم لحاظ کند چون این که می گوییم مهم است اهمیتش اینجا ظاهر میشود که قسمتی از عضو را فراموش کند و آن هم در طرف یمین باشد کسانی که قائل به ترتیب هستند می گویند باید ان قسمت را بشوید و بعد طرف یسار را دوباره بشوید بر خلاف کسانی که می گویند ترتیب لازم نیست که دراینجا قائلند همان قسمت را که به قصد غسل بشوید کافی است لذا باید تتبع کرد و تعمق نمود عرض شد که در این باب اقای خویی میدان دار است و تمام سعی و تلاشش را کرده برای انکار ترتیب .و برای اثبات آن وجوهی را بیان کرده است روایاتی را ذکر کرده بود که بعضی گذشت بررسی روایات عدم وجوب ترتیب: و أما بقیه روایات: در ذیل صحیحه حسن بن حصین وارد شده : وسائل الشيعة ج‏2 234 27 باب حكم غسل الرجلين بعد الغسل فِي حَدِيثِ كَيْفِيَّةِ غُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ فَإِنْ كُنْتَ فِي مَكَانٍ نَظِيفٍ فَلَا يَضُرُّكَ أَنْ لَا تَغْسِلَ رِجْلَيْكَ وَ إِنْ كُنْتَ فِي مَكَانٍ لَيْسَ بِنَظِيفٍ فَاغْسِلْ رِجْلَيْكَ الْحَدِيث‏ مرحوم اقای خویی به این صحیحه هم استدلال کرده که ترتیب شرط نیست به این صورت که «إِنْ كُنْتَ فِي مَكَانٍ لَيْسَ بِنَظِيفٍ فَاغْسِلْ رِجْلَيْكَ» برای تکمیل و اتمام غسل است و اگر ترتیب شرط بود باید حضرت می فرمود اول رجل یمنی را بشوی و بعد تمام طرف یسری را بشوی و دو رجل شستن سازگاری ندارد مگر این که ترتیب شرط نباشد. اشکال : ولکن در ذهن ما این است که این استدلال ناتمام است این که ایشان فرموده غسل رجلین در جایی که مکان نظیف نیست برای تکمیل غسل است درست نیست در این روایة هم یکی از شرائط غسل را بیان کرده کما این که در روایتی فرموده بود موضع را بشوی در اینجا هم فرموده اگر پا در مکان نظیفی نیست آن را بشوی و در اینجا غَسل برای غُسل نیست بلکه غَسل نظافتی است . و اما موثقه عمار که فرموده بود اظهر روایات باب است که حضرت فرموده «هُوَ ثَلَاثُ حَفَنَاتٍ عَلَى رَأْسِهَا وَ حَفْنَتَانِ عَلَى الْيَمِينِ وَ حَفْنَتَانِ عَلَى الْيَسَارِ ثُمَّ تُمِرُّ يَدَهَا عَلَى جَسَدِهَا كُلِّه» ایشان قبول دارد که روایة مطلق است و «تمر» اطلاق دارد میگیرد جایی که آب بر یمین بریزد و امرار کند و اب بر یسار بریزد و امرار کند ایشان فرموده وقتی که اب بر یمین می ریزد و امرار می کند مقدار از بدن با دست مرطوب تماس پیدا نمی کند بعد که آب بر یسار می ریزد و امرار می کند اب به آن قسمت یمین که رطوبة به آن نرسیده بود می رسد پس این روایة اجازه داده جایی را که یک مقداری از یمین باقی بماند و با آب یسار شسته شود و این با ترتیب سازگاری ندارد اگر ترتیب شرط بود باید می فرمود آب را بریز و امرار کن به همه قسمتهای یمین و جایی باقی نماند و بعد امرار یسار کن. اشکال : ولکن معلوم است این که ایشان فرموده کالنص است درست نیست چون مقدمه اش اطلاق است. و عیبی ندارد بگویید که تمرّ اطلاق دارد می گیرد جایی که را که امرار بعد از آب ریختن یسار است ولی ایشان ادعی میکند مجرد این که این روایة شامل امرار بعد از آب ریختن به تمامه را کفایة نمی کند که ترتیب شرط نیست ادعای ما این است که حضرت فرموده اب را بریزد به سرش و بعد به یمین و بعد به یسار بعد دست بکشد تا آب به همه اینها برسد یعنی همان طوری که وظیفه اش است دست بکشد غرض از دست کشیدن این است که آب به موضع برسد همان طور که مقرر است اگر مقرر است که اول یمین بعد یسار دست بکشید تا اول یمین به تمامه آب برسد بعد یسار اگر ترتیب شرط نیست به همه دست بکشد لذا این روایة در صدد بیان ترتیب نیست.کما این که گفته میشود که آب بریز و دست بکش تا آب به همه جا برسد اما اینکه چطور اب به همه جا برسد ساکت است . أضف إلی ذلک که این روایة سئوال از غسل نیست بلکه سئوال از مقدار آب است. إدعای ما این است که از روایات نه نسبة به رأس و نه نسبة به یمین و یسار در صدد بیان ترتیب و عدم ترتیب نیست بلکه در صدد مسائل جانبی است که آداب و مقدار آب چقدر است و این که غسل به چه صورت بوده ، ترتیب شرط است یا نه ؟ امرش واضح بوده است و طبق بعضی از روایات غسل جنابة قبل از تشریع بوده است و اصل ترتیب شرط باشد تا آن زمان مخفی نبوده است و واضح بوده و ادعای ما این است که واضح همان است که علماء صدر اول گفتند. از این گذشته در غسل میت عین عبارت تمرّ آمده است با این که در غسل میت ترتیب شرط است وسائل الشيعة ج‏2 485 2 باب كيفية غسل الميت و جملة من أحكامه ٍ عن ابی عبدالله علیه السلام الی أن قال : «ثُمَّ يُغْسَلُ رَأْسُهُ وَ لِحْيَتُهُ ثُمَّ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ ثُمَّ شِقُّهُ الْأَيْسَرُ وَ تُمِرُّ يَدَكَ عَلَى جَسَدِهِ كُلِّهِ الحدیث »پس تمرّ با ترتیب سازگاری دارد و ثانیاً ما لزوم ترتیب را قائلیم به دلیلی که مثل صاحب جواهر بیان کرده که روایات باب غسل میت است در باب غسل میت دو طائفه از روایات داریم یک طائفه از روایات می فرماید غسل المیت کغسل الجنابة که تشبیه می کند غسل میت را به غسل جنابة و در غسل میت بلااشکال ترتیب بین یمین و یسار شرط است پس در غسل جنابة هم ترتیب بین یمین و یسار شرط است از این استدلال جواب داده اند(کما فی التنقیح) که در این روایة می فرماید غسل میت کغسل جنابة است اگر می فرمود غسل جنابة کغسل میت است اثر مشبه به (غسل میت) را به غسل جنابة می اوردیم در حالی که روایة عکس است که باید اثر غسل جنابة را به غسل میت ببریم و اثر غسل جنابة این است که مثلاً اب به تمام بدن برسد. و در تنقیح هم فرموده که طبیعی هم همین طور است که غسل میت را به غسل جنابة تشبیه کنند چون باید امر در مشبه به واضح تر باشد و غسل جنابة است که امرش واضح است و محل ابتلاء است اضف الی ذلک که غلط است کسی بگوید اثر غسل میت مال غسل جنابة است چون در غسل میت سدر و کافور لازم است ولی در غسل جنابة سد و کافور لازم نیست. ولکن در ذهن ما این است که این استدلال تمام است غسل المیت کغسل الجنابة این که تنزیل به این لحاظ باشد که در غسل میت هم مانند غسل جنابة آب مستوعب باشد مستبعد است غسل جنابة خصوصیة نداشته است غسل میت مثل همه اغسال است و مثل وضوء است که باید آب به همه مواضع برسد. اگر متکلمی بفرماید غسل میت مثل غسل جنابة است و در جای دیگر در توضیح غسل میت گفته باشد بیان واضحی آمده باشد که اول سر و گردن و بعد یمین و بعد یسار آیا نمی توان استفاده کرد که در غسل جنابة همین طور است و اینکه می گویند غسل میت هم مثل غسل جنابة است یعنی در کیفیة . طائفه دوم از روایات ، روایاتی است که غسل میت را فرموده غسل جنابة است و در یک روایة هم غسل میت را بیان کرده که اول رأس و بعد یمین و بعد یسار. وسائل الشيعة ج‏2 488 3 باب أن غسل الميت كغسل الجنابة 2713 وَ فِي الْعِلَلِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ بَشِيرٍ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْقَزْوِينِيِّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ علیهما السلام عَنْ غُسْلِ الْمَيِّتِ لِأَيِّ عِلَّةٍ يُغَسَّلُ وَ لِأَيِّ عِلَّةٍ يَغْتَسِلُ الْغَاسِلُ قَالَ يُغَسَّلُ الْمَيِّتُ لِأَنَّهُ جُنُبٌ وَ لِتَلَاقِيهِ الْمَلَائِكَةَ وَ هُوَ طَاهِرٌ وَ كَذَلِكَ الْغَاسِلُ لِتَلَاقِيهِ الْمُؤْمِنِين‏ و عیب ندارد که میت را سه غسل جنابة بدهند و ثانیاً و به احتمال زیاد این غسل جنابة که گفته میشود غسل سوم است. در تنقیح از این روایات دو جواب داده : اولاً این روایات را نمی فهمیم در بعضی از این روایات وارد شده غسل جنابة است چون نطفه از منفذی کالعین و الأذن خارج میشود و ثانیاً اگر قبول هم بکنیم که غسل جنابة است باز میشود غسل جنابة اموات و در غسل جنابة اموات ترتیب شرط است ولی از کجا معلوم که در غسل جنابة احیاء ترتیب شرط است .

آمار بازدیدکنندگان

241678
امروزامروز623
دیروزدیروز939
این هفتهاین هفته4406
این ماهاین ماه24275
کل بازدیدهاکل بازدیدها2416788

كانال تلگرام درس خارج

تقويم قمري